Wiadomości

Odwołanie darowizny

Opublikowany: 2006-12-08

Istnieje możliwość odwołania darowizny. Możliwość taką daje art. 898 Kodeksu cywilnego (KC). Zgodnie z tym artykułem „Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego „rażącej niewdzięczności.”

Najważniejsze w tej sprawie jest określenie co ustawodawca rozumie przez określenie „rażąca niewdzięczność”. Zgodnie z orzecznictwem sądu najwyższego rażąca niewdzięczność to jest takie zachowanie obdarowanego, które było skierowane wobec darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze. Takie zachowanie może polegać np. na pozostawienie darczyńcy bez koniecznej pomocy, obmawianie darczyńcy wobec osób trzecich o postępowanie, które godzi w jego dobre imię. Zwykłych życiowych konfliktów i sprzeczek nie można uznać za powód odwołania darowizny. Musi to być działanie o dużej intensywności z dużym nasileniem złej woli. Zawsze ważne jest z jakich motywów i intencji określone zachowania są przez obdarowanego podejmowane. Nie będzie rażącej niewdzięczności na przykład wtedy zwłaszcza wtedy kiedy czynów takich dopuścił się obdarowany nie był świadomy pokrzywdzenia darczyńcy.

Zachowanie obdarowanego powinno zawsze dotyczyć darczyńcy. Za rażącą niewdzięczność można uznać również niepowstrzymanie przez obdarowanego innych osób przed działaniem skierowanym przeciwko darczyńcy jeśli oczywiście darczyńca ma taką możliwość (na przykład podjudzanie osób mu bliskich do działań przeciwko darczyńcy) lub nawet tolerowanie takich zachowań.

Należy pamiętać zawsze, iż na mocy art. 899 par 3 „darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.” Oznacza to, iż jeśli o określonych nieprzyjaznych zachowaniach darczyńca dowiedział się ponad rok od daty w której chce odwołać darowiznę, tego typu zachowania nie mogą stanowić podstawy do odwołania darowizn.

Odwołanie darowizny może nastąpić zgodnie z art. 900 KC przez oświadczenie złożone przez darczyńcę obdarowanemu. Oświadczenie takie skłąda sie w formie pisemnej dla celów dowodowych np. listem nadanym na poczcie. Oświadczenie to jest skuteczne od momentu w którym obdarowany mógł się zapoznać z jego treścią. Najlepiej więc wysłać treść odwołania darowizny listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Wtedy będziecie mieli Państwo możliwość określić dokładnie ten moment. Odwołanie powinien podpisać darczyńca.

W treści oświadczenia należy podać przyczynę odwołania czyli należy określić okoliczności które zdaniem darczyńcy powodują rażącą niewdzięczność. W treści dobrze jest zawrzeć również wezwanie do podjęcia rozmów na temat zawarcia aktu notarialnego przenoszącego własność z powrotem na darczyńcę np. w terminie 1 tygodnia od dnia doręczenia oświadczenia. Jest to wskazanie w postępowaniu przed sądem, iż darczyńca próbował załatwić sprawę ugodowo.

W momencie odwołania po stronie obdarowanego powstaje obowiązek zwrotu rzeczy. Nie jest więc tak, ze samo oświadczenie o odwołaniu darowizny powoduje, przejście własności nieruchomości z powrotem na darczyńcę. Obowiązek zwrotu może być zrealizowany w dwojaki sposób:

  • w drodze umowy notarialnej przenoszącej własność nieruchomości z powrotem na darczyńcę. Wątpliwe czy się na to zgodzi obdarowany
  • w drodze orzeczenia sądu zastępującego oświadczenie „opornego” obdarowanego.

Odniesiemy się do tego drugiego przypadku ponieważ on w 99% ma miejsce. Odwołanie darowizny powoduje po stronie obdarowanego obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Jeśli obdarowany nie chce tego dokonać (a tak zazwyczaj jest) darczyńca powinien zwrócić się do sądu z pozwem o zobowiązanie obdarowanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesienie własności nieruchomości z powrotem na darczyńcę. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek obdarowanego złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia własności darowanego przedmiotu na darczyńcę w wyniku odwołania darowizny zastępuje to oświadczenie ( art. 63 KC oraz art. 1047 Kodeksu postępowania cywilnego). Tym samym będziecie Państwo mogli przedkładając orzeczenie sądu u notariusza zawrzeć umowę przeniesienia własności nieruchomości bez udziału obdarowanego. W taki sposób nieruchomość stanie się Państwa własnością i będziecie Państwo mogli wymusić na obdarowanym jej zwrot ( jako właściciele).

W toku postępowania sąd będzie badał czy nastąpiły warunki powodujące, iż odwołanie darowizny było skuteczne a więc czy zaszła „rażąca niewdzięczność” ze strony osoby obdarowanej. Powinni więc Państwo w uzasadnieniu opisać wszystkie znane sytuacje takiego zachowania ze strony obdarowanego a także wskazać świadków tych sytuacji ewentualnie powołać dowody na piśmie np. jeśli obdarowany kierował jakąś nieprzyjazną korespondencje wobec darczyńcy.

Skomentuj ten artykuł na forum